Passend onderwijs aan meer- en hoogbegaafde leerlingen
Nissewijs zet zich dagelijks in voor passend onderwijs aan alle leerlingen. Een specifieke doelgroep zijn leerlingen met kenmerken van meer- en hoogbegaafdheid. Deze leerlingen hebben vaak aanvullende ondersteuning nodig om te kunnen voldoen aan hun leerbehoeften. De kloof met betrekking tot het leerniveau en leertempo ten opzichte van andere leerlingen is te groot. Er zijn aanpassingen nodig in het onderwijsaanbod om te voorkomen dat er stilstand of achteruitgang in plaats van vooruitgang plaatsvindt in de ontwikkeling van deze leerlingen.
Basisondersteuning
In het kader van passend onderwijs aan meer- en hoogbegaafden bieden al onze scholen minimaal basisondersteuning: ze voeren specifiek beleid ten aanzien van de doelgroep, er vindt structurele signalering plaats, compacten en verrijken van de leerstof maakt standaard deel uit van het aanbod in rekenen en taal, er is voldoende verrijkingsmateriaal beschikbaar en scholen bieden ruimte voor differentiatie. Toch is deze basisondersteuning niet voor iedere meer- en hoogbegaafde leerling voldoende. Er zijn leerlingen die gevorderde of gespecialiseerde ondersteuning nodig hebben.
Gevorderde ondersteuning
Bij gevorderde ondersteuning is het van belang dat leerlingen de gelegenheid geboden wordt om in aanraking te komen met ontwikkelingsgelijken, zodat er samen geleerd en gewerkt kan worden. Bij Nissewijs organiseren we dit onder andere middels de bovenschoolse verrijkingsklas Breinwerk. Leerlingen uit groep 5, 6 en 7 van de verschillende Nissewijsscholen komen wekelijks één ochtend bij elkaar. Tijdens Breinwerk wordt er aandacht besteed aan cognitieve uitdaging (logisch denken en redeneren), aan meta-cognitieve vaardigheden (leren leren, falen en doorzetten) en aan sociale vaardigheden (zelfreflectie, filosoferen en samenwerken). Eigenaarschap en persoonlijke leerdoelen staan centraal, waarbij de koppeling wordt gemaakt naar het dagelijks leven en de eigen schoolomgeving.
Ieder jaar doen wij met Breinwerk mee met de werkstukkenwedstrijd georganiseerd vanuit de Universiteit Leiden. De leerlingen leren hierbij onder andere onderzoek doen, een werkstuk maken en werken volgens een plan. Voor groep 8 leerlingen wordt er het Erasmus Junior college aangeboden. Een lessenserie waarbij leerlingen intellectueel worden uitgedaagd en kennis maken met een andere denkwereld.
Gespecialiseerde ondersteuning
Wanneer dit ondersteuningsaanbod voor leerlingen onvoldoende aansluit, is er binnen Nissewijs gespecialiseerde ondersteuning beschikbaar middels voltijds hoogbegaafdheidsonderwijs. Dit wordt aangeboden in Leonardo-groepen voor leerlingen van groep 5 t/m 8, op de locatie van obs De Vogelenzang Noord. De groepen bieden passend onderwijs aan kinderen die in het reguliere onderwijs onvoldoende worden uitgedaagd.
Het Leonardo-onderwijs kenmerkt zich door topdown leren: leerlingen krijgen eerst zicht op het geheel, waarna de onderdelen worden uitgewerkt. Dit sluit beter aan bij de manier van denken van hoogbegaafde leerlingen dan het regulier onderwijs, waarin vaak vanuit losse onderdelen naar het geheel wordt gewerkt. De basisvakken rekenen, taal en spelling worden compact aangeboden. De leerstof voldoet aan de landelijke kerndoelen en wordt afgestemd op het niveau van de leerling. Door de compacte instructie ontstaat ruimte voor:
- Verbreding en verdieping van de kernvakken;
- Extra vakken, zoals schaken en filosofie (gegeven door vakleerkrachten);
- Een breed aanbod van keuzevakken uit verschillende disciplines;
- Het ontwikkelen van persoonlijke kwaliteiten en interesses.
Naast cognitieve uitdaging is er ook aandacht voor leren leren en de ontwikkeling van executieve functies, zoals doorzettingsvermogen, taakaanpak, hulp vragen, fouten durven maken, emotieregulatie en concentratie. De leerkracht begeleidt dit proces vooral in een coachende rol, waardoor leerlingen inzicht krijgen in hun eigen leer- en werkstijl.
De Leonardo-groepen zijn onderdeel van obs De Vogelenzang en maken integraal deel uit van de schoolgemeenschap. Leerlingen nemen deel aan gezamenlijke activiteiten en projecten en volgen ook onderwijs van vakleerkrachten, zodat er een natuurlijke verbinding blijft bestaan tussen het Leonardo-onderwijs en het reguliere onderwijs binnen Nissewijs.
